Hoe kom je in aanmerking voor het OCMW?

Om in aanmerking te komen voor het OCMW, dien je eerst je aanvraag in bij het OCMW van de gemeente waar je woont. Vervolgens word je uitgenodigd voor een afspraak en volgt er een sociaal onderzoek voordat het OCMW beslist over je rechten.

Als je door financiële problemen niet meer in staat bent om zelfstandig rond te komen, kan het OCMW van jouw gemeente hulp bieden. Ontdek hier stap voor stap hoe je recht krijgt op steun van het OCMW in België.

Welke stappen moet je volgen om recht te hebben op het OCMW in België?

Om recht te hebben op het OCMW in België, moet je de volgende stappen volgen:

Het indienen van je aanvraag

In elke gemeente in België is er een OCMW. Als je recht wilt hebben op het OCMW, moet je beginnen met het indienen van je aanvraag bij het OCMW van de gemeente waar je woont.

Goed om te weten: je kunt de lijst van 581 OCMW’s in België, inclusief hun locatie en openingstijden, raadplegen op de website van de FOD Sociale Integratie

Je kunt deze aanvraag op de volgende manieren indienen:

Mondeling door persoonlijk naar het OCMW van je gemeente te gaan. In dit geval zal een medewerker je aanvraag in een register noteren waarin je wordt gevraagd te tekenen.
Schriftelijk door een ondertekende aanvraagbrief te sturen naar het OCMW van je gemeente.

Let op: Na het indienen van je aanvraag voor het recht op het OCMW, ontvang je een ontvangstbewijs. Dit document is essentieel omdat de hulp, als deze wordt toegekend, vanaf de datum van indiening van je aanvraag wordt verleend.

De afspraak bij het OCMW

Een afspraak met een maatschappelijk werker van je OCMW wordt zo snel mogelijk ingepland. Voor deze afspraak is het belangrijk om de volgende documenten voor te bereiden:

Je identiteitskaart of verblijfsvergunning en die van elk gezinslid,
Je SIS-kaart van je ziekteverzekering en die van elk gezinslid,
Bewijzen van betaling van je laatste 3 huurprijzen,
Het huurcontract van je woning,
Je laatste water-, elektriciteits- en gasrekeningen,
Bewijzen van financiële middelen van elk gezinslid (werkloosheidsuitkering, salaris, kinderbijslag, pensioen, ziektevergoedingen, enz.),
Als je naar de betreffende gemeente verhuist, een attest van beëindiging van hulp van je vorige OCMW.

Goed om te weten: het OCMW waarbij je je aanvraag indient, zal je gedetailleerd informeren over de benodigde documenten voor de behandeling van je dossier.

Tijdens deze afspraak zal de maatschappelijk werker vragen naar jouw situatie. Hij zal ook jouw rechten en plichten uitleggen en samen met jou proberen de best passende oplossingen voor jouw situatie te vinden. Na deze afspraak zal er een sociaal onderzoek worden uitgevoerd.

Het sociaal onderzoek

Het sociaal onderzoek is een individuele procedure die tot doel heeft het OCMW een gedetailleerd beeld te geven van je sociale en financiële situatie. Dit onderzoek moet echter beperkt blijven tot de informatie die nodig is voor de behandeling van je aanvraag. Bovendien is het een manier om je persoonlijke ondersteuning te bieden. De maatschappelijk werker zal je ondervragen en vragen om bepaalde documenten te overleggen. Deze vragen zullen verschillende aspecten behandelen, zoals je identificatie (naam, geboortedatum, nationaliteit, adres, burgerlijke staat, enz.), de samenstelling van je huishouden, je inkomsten, je huisvesting, je gezondheidstoestand, en andere cruciale punten om je situatie te beoordelen. De conclusies van dit sociaal onderzoek zullen van invloed zijn op de beslissing over je aanvraag om hulp. Daarom is je medewerking van essentieel belang. Het is zelfs verplicht volgens de wet. Je moet alle relevante informatie over je situatie delen met je maatschappelijk werker. Aarzel niet om vragen te stellen of verduidelijking te vragen indien nodig.

Aandacht ! Als je opzettelijk onjuiste of onvolledige informatie verstrekt, of als je tijdens het sociaal onderzoek verzuimt bepaalde middelen of veranderingen in de samenstelling van je huishouden te vermelden, riskeer je sancties. Deze sancties kunnen onder meer het afwijzen van je hulpverzoek omvatten, of als je al hulp van het OCMW ontvangt, de opschorting van deze hulp, of zelfs het terugvorderen van ten onrechte ontvangen uitkeringen. Voor meer informatie nodigen we je uit om onze publicatie te raadplegen: “In welke gevallen moet je het OCMW terugbetalen?”

Het nemen van een beslissing door het OCMW

Na het sociaal onderzoek worden de resultaten vastgelegd in een formulier. Na het lezen van het sociaal verslag moet je het formulier voor het sociaal onderzoek ondertekenen om akkoord te gaan met de inhoud ervan. De resultaten van het sociaal onderzoek worden vervolgens voorgelegd aan het Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst, een orgaan van het OCMW, dat een beslissing zal nemen over je aanvraag.

De beslissing over je aanvraag om recht te hebben op het OCMW in België moet in principe binnen 1 maand na ontvangst van je aanvraag worden genomen. Vervolgens ontvang je binnen 8 dagen na deze beslissing een schriftelijke kennisgeving per aangetekende brief of mondeling met een ontvangstbewijs.

Belangrijk om te weten: Als je dringend hulp nodig hebt, kan de voorzitter van het OCMW onder bepaalde voorwaarden noodhulp verlenen. Bespreek dit gerust met de maatschappelijk werker tijdens je eerste afspraak.

Of je aanvraag nu wordt geaccepteerd of geweigerd, de beslissing van het OCMW moet altijd gemotiveerd zijn. Met andere woorden, het OCMW moet je uitvoerig uitleggen waarom de beslissing is genomen.

Je aanvraag om recht te hebben op het OCMW in België is goedgekeurd

Als het OCMW je aanvraag heeft goedgekeurd, zal de hulp worden toegekend vanaf de datum vermeld in de beslissing.

Je aanvraag om recht te hebben op het OCMW in België is afgekeurd

Als het OCMW je aanvraag heeft geweigerd en je het niet eens bent met deze beslissing, of als het OCMW geen beslissing heeft genomen binnen de vastgestelde termijnen, dan kun je een beroep indienen bij de Arbeidsrechtbank. Dit beroep moet worden ingediend binnen de volgende termijnen:

Als je het niet eens bent met de beslissing van het OCMW: binnen 3 maanden na de kennisgeving van de beslissing.
Als je geen beslissing hebt ontvangen binnen de vastgestelde termijnen: binnen 3 maanden na het indienen van je aanvraag.

Belangrijk om te weten: Je moet je beroep indienen bij de Arbeidsrechtbank die vermeld staat in de beslissing van je OCMW. Als je deze informatie niet hebt ontvangen, kun je het beroep instellen bij de Arbeidsrechtbank van de plaats waar je woont.